Triều Đinh Tiên Hoàng xuất hiện một người phụ nữ họ Đàm nổi danh, đó là bà Đàm Thị (tên đầy đủ là Đàm Thị Thiềm, còn gọi là Đàm Thị Thiềm Nương, sau tấn phong là Đàm Thái Hậu, còn gọi là Thiềm Đàm Hoàng Thái Hậu).

Sách “Đại Việt Sử ký toàn thư” chép: “Vua (Đinh Bộ Lĩnh - Đinh Tiên Hoàng – ĐĐV) khi còn nhỏ đã mồ côi cha; mẹ là họ Đàm cùng với gia thuộc vào ở động bên cạnh (động bên cạnh là động Hoa Lư – ĐĐV) đều thờ sơn thần (thần núi – ĐĐV)”1.

Bà Đàm Thị Thiềm Nương sinh ngày 15 tháng 8 năm 890 và mất ngày 10 tháng 10 năm 968; là người phụ nữ đoan trang, cực kỳ xinh đẹp, sống rất phúc hậu; dòng dõi nhà quan nhỏ ở địa phương.

Quê quán gốc của bà Đàm Thị Thiềm Nương ở làng Kim Bảng, xã Hương Mạc, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh. Tổ tiên của Bà là Đàm Hoàn - Đàm Phúc An (Đàm Sĩ An) ở làng Kim Bảng, xã Hương Mạc, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh.

Đinh Công Trứ, Thứ sử Hoan Châu (Nghệ An), Thân phụ của Vua Đinh Tiên Hoàng, có lần công du về Bắc Ninh. Đến làng Kim Bảng, Ông thấy một người con gái cực kỳ xinh đẹp, đoan trang, họ Đàm, liền xin lấy làm vợ. Đó là bà Đàm Thị (Đàm Thị Thiềm, Đàm Thị Thiềm Nương, Đàm Thái Hậu, Thiềm Đàm Hoàng Thái Hậu). Có lần, Đàm Thị Thiềm Nương bảo Đinh Công Trứ: “Đêm qua, thiếp nằm mơ thấy rồng vào nhả”. Đinh Công Trứ nới: “Đó là điềm tốt”. Hai người sống chung tình, sinh ra Đinh Bộ Lĩnh, sau này lên ngôi Vua gọi là Đinh Tiên Hoàng. Khi Đinh Bộ Lĩnh lên làm Vua, thì Bà đã mất. Khi Đinh Tiên Hoàng xưng Đế, Bà được tấn phong là Hoàng Thái Hậu (Sử sách thường gọi là Đàm Thái Hậu).

Ngọc Phả viết: "Thân mẫu bà Thiềm nhặt được trâm rơi, rồi có mang sinh ra bà Thiềm. Lúc sinh Bà, ánh hào quang sáng rực khắp cả nhà. Sau Bà lớn lên lấy chồng là ông Đinh Công Trứ, sinh ra Đinh Bộ Lĩnh. Bà Thiềm vốn có tài võ nghệ, đã ở Sơn Nam cùng các sứ quân giao chiến, phù trợ cho Đinh Bộ Lĩnh. Thế rồi, một hôm, lâm trận, tướng sĩ, binh mã mệt mỏi, phải lui về trang Thụy Thú, lập doanh đầu, thủ thế để đợi thời cơ"2 . Bà Đàm Thị Thiềm Nương là người tôn sùng đạo Phật, luôn cầu trời khấn Phật phù hộ cho con Bà gặp nhiều may mắn, tai qua, nạn khỏi và trưởng thành trong cuộc chiến chinh khói lửa.

Khi lấy ông Đinh Công Trứ, có nhà tướng số nói với bà Đàm Thị Thiềm Nương, rằng, tuổi của Bà và tuổi của Ông đều tốt, có thể sinh ra được những người con tài giỏi. Có điều là... Ông, Bà không thể sống với nhau cho đến khi đầu bạc, răng long. Nghe vậy, Bà có phần lo lắng, nửa tin, nửa ngờ. Tuy nhiên, Bà đã trấn tĩnh lại, nói rằng, dù sao, âu cũng là mệnh trời sắp đặt, không thể thoái thác.

Theo bài của Đặng Hùng: "Ly kỳ ngôi mộ mẹ đẻ Đinh Tiên Hoàng ở Thái Bình", thì khi Đinh Bộ Lĩnh rời Hoa Lư về Kỳ Bố - Hải Khẩu theo sứ quân của Trần Lãm, Ông đã đưa mẹ là Đàm Thị Thiềm Nương đi theo.

Khi Đinh Bộ Lĩnh dẹp được 12 sứ quân, thống nhất thiên hạ, lên ngôi Hoàng đế, Ông có ý định rước thân mẫu về Hoa Lư, tiếc thay, bà Đàm Thị Thiềm Nương đã bị bệnh và mất tại Kỳ Bố - Hải Khẩu. Đinh Tiên Hoàng đã cho táng Bà ở ngay nơi doanh trại xưa. "Huyệt sâu 1 trượng 2 thước (4,8 m), lấy đất đá lấp nên, rồi sức cho dân làng lập miếu ở trên để thờ tự"3. Rồi lệnh miễn giảm tô, thuế cho dân Thụy Thú. Nhà Vua còn mua 51 mẫu ruộng và cho 4 hốt bạc để dân làng canh tác, lấy hoa lợi để phụng thờ, đèn nhang, lưu truyền đến đời sau.

Như vậy, Hoàng Thái hậu Đàm Thị Thiềm Nương mất trước khi Đinh Bộ Lĩnh trở thành Đinh Tiên Hoàng. Số Bà vất vả, không được hưởng một ngày phú quý vinh hoa do con Bà là Đinh Tiên Hoàng được lên làm Vua. Tuy nhiên, Bà đã sinh ra Đinh Tiên Hoàng, một con người đã có công dẹp loạn 12 sứ quân và đã lên ngôi Hoàng đế, ghi dấu ấn một giai đoạn lịch sử Việt Nam. Bà cũng làm vẻ vang cho họ Đàm Việt Nam và những người trong họ Đàm Việt Nam cũng tự hào về Bà.

Sau đó, khi Lý Thái Tổ lên ngôi Vua đã gia phong ban tặng cho thân mẫu "Đệ nhất vị (bà Đàm Thị Thiềm Nương) Đinh Triều Quốc Mẫu nhân từ Đàm Thiềm Hoàng Thái hậu trang Huy dực bảo Trung hưng thượng đẳng thần".

Theo Wikipedia, Đinh Triều Quốc Mẫu Đàm Thị được thờ ở nhiều di tích như: đền Long Viên, đền Quốc Mẫu, đền Cầu Mổ, đền Thung Lá, Lăng Phát Tích, Cố đô Hoa Lư Ninh Bình; khu di tích quốc gia Đình Bườn - Miếu Trúc và lăng mộ các nhân vật lịch sử ở phường Đông A; miếu Lộc Thọ ở Hưng Yên cùng với các từ đường Họ Đàm ở Vân Canh, Hà Nội và Từ Sơn, Bắc Ninh.

Từ đường Đàm Công thuộc thôn Kim Bảng, phường Phù Khê, tỉnh Bắc Ninh là công trình kiến trúc cổ dân gian được xây dựng từ lâu, đã qua nhiều lần tu bổ. Trong phả có chép “nhất cô giá Đinh triều” là nói về Đinh Triều Quốc Mẫu, tức cụ bà Đàm Thị là danh nhân tiêu biểu nhất của dòng họ.

Tại di tích chùa Bái Đính (Ninh Bình) có hồ Đàm Thị là một danh thắng nằm sát chân núi phía bắc của dãy núi Tràng An gắn với giai thoại Thái hậu Đàm Thị đã từng mò cua, bắt tép ở đây để nuôi con.

Phong cảnh hồ Đàm Thị ở chùa Bái Đính nhìn từ trên cao (Theo Wikipedia)

Nhân dịp Đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội, Hội Truyền thông thành phố Hà Nội phối hợp với Sở Văn Hóa, Du lịch và Thể thao Ninh Bình cùng dòng tộc họ Đàm tổ chức Lễ tôn vinh Thân phụ (Đinh Công Trứ) và Thân mẫu (Đàm Thị Thiềm Nương) đẻ ra Vua Đinh Tiên Hoàng trong các ngày 8,9,10-4-2010. Lễ hội bắt đầu rước từ Hà Nội về đến Ninh Bình.

Tâm điểm của Lễ tôn vinh là lễ rước hai pho tượng song thân của Vua Đinh diễn ra vào ngày 9-4-2010, với sự tham gia của hàng nghìn người gồm đông đủ con cháu họ Đàm, họ Đinh và nhân dân địa phương. Điểm khởi kiệu rước tượng được bắt đầu từ Từ đường Đàm Văn ở thôn An Trai, xã Vân Canh, Hoài Đức, Hà Nội. Kết thúc hành trình rước tượng kéo dài hơn 100 km tại nhà Khải Thánh, đền thờ Vua Đinh Tiên Hoàng, thuộc khu Di tích lịch sử văn hóa cố đô Hoa Lư, xã Trường Yên, huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình.

Hai pho tượng đồng Thân phụ và Thân mẫu Vua Đinh Tiên Hoàng

tại Từ đường Đàm Văn ở thôn An Trai, xã Vân Canh, Hoài Đức, Hà Nội

(Ảnh do anh Đàm Quang Trung - Phó Ban Liên lạc họ Đàm Việt Nam cung cấp)

Hai pho tượng đồng Thân phụ và Thân mẫu Vua Đinh Tiên Hoàng, mỗi pho có chiều cao 1,1m, mỗi pho nặng gần 200 kg, do gia đình ông Đàm Quang Tám cùng các con là Đàm Quang Phong, Đàm Quang Phú, Đàm Quang Trung, hậu duệ đời thứ 40 của bà Đàm Thị Thiềm Nương, tự nguyện công đức với sự đồng thuận của toàn dòng tộc họ Đàm tại địa phương. Việc định hình đường nét và "trang phục" cho hai pho tượng đã được ông Đàm Quang Trung và các nhà nghiên cứu mỹ học cổ thực hiện, có sự cố vấn của họa sĩ Trịnh Quang Vũ. Để đúc được hai pho tượng đồng ưng ý, ông Đàm Quang Phong đã phải cho đúc hai pho tượng mẫu bằng thạch cao. Quá trình đúc tượng đồng kéo dài trong ba tháng, được thực hiện ngay tại Từ đường Đàm Văn ở thôn An Trai, do đội ngũ nghệ nhân đúc đồng làng Ngũ Xã, Hà Nội, thực hiện. Đây là làng nghề có truyền thống đúc đồng lâu đời của Kinh thành Thăng Long xưa.

Việc đặt tượng Thân phụ (Đinh Công Trứ) và Thân mẫu (Đàm Thị Thiềm Nương) của Vua Đinh Tiên Hoàng, tại nhà Khải Thánh, Ninh Bình có ý nghĩa lớn, nhằm tôn vinh các bậc tiền nhân đã sinh ra vị Hoàng đế đầu tiên của chế độ phong kiến tập quyền của nước ta ở thế kỷ X, đáp ứng nhu cầu tâm linh của nhân dân và du khách thập phương về tham quan, chiêm bái.

Theo ông Đinh Văn Minh, hậu duệ đời thứ 38 của dòng dõi Vua Đinh Tiên Hoàng tại Gia Phương, Gia Viễn, Ninh Bình, thì sự kiện này không chỉ có ý nghĩa với dòng tộc họ Đàm, mà còn rất có ý nghĩa với dòng tộc họ Đinh. Dòng tộc họ Đinh ở Ninh Bình đã có những bước chuẩn bị tích cực trong việc phối hợp với dòng tộc họ Đàm ở đây để tổ chức sự kiện này

Theo tư liệu ông ĐÀM QUANG TRUNG P.BLL.HỌ ĐÀM VIỆT NAM).

admin.hodinh.vn dinh xuan vinh